മോദി: സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കമുള്ള ഭരണാധികാരി

പ്രൊഫ. വിധു ശേഖർ

2,000ത്തിന്‍റെ തുടക്കത്തിൽ ഗുജറാത്തിൽ ഒരു വൈദ്യുതി പ്രതിസന്ധിയുണ്ടായിരുന്നു, അത് ധനകാര്യ പ്രതിസന്ധി കൂടിയായിരുന്നു. വിതരണം ചെയ്ത വൈദ്യുതിയുടെ മൂന്നിലൊന്നിലധികവും പ്രസരണത്തിലും വിതരണത്തിലും നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ വൈദ്യുതി സേവനവും വിശ്വസനീയമായിരുന്നില്ല. നിരക്കുകൾ കുത്തനെ ഉയർത്തുകയോ വിതരണം നിയന്ത്രിക്കുകയോ നഷ്ടം തുടർന്നും ഗവൺമെന്‍റ് ഏറ്റെടുക്കുകയോ ചെയ്യാമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഗുജറാത്ത് കൂടുതൽ കഠിനമായൊരു മാർഗമാണ് തെരഞ്ഞെടുത്തത്. കുടിശിക വൈദ്യുതി ബില്ലുകൾ കർശനമായി പിരിച്ചെടുക്കാൻ കാര്യമായ മുൻ മാതൃകകളുണ്ടായിരുന്നില്ല. കുടിശിക വരുത്തിയവർക്കെതിരേ നടപടിയെടുക്കുന്നത് രാഷ്‌ട്രീയ ആത്മഹത്യയ്ക്ക് തുല്യമാണെന്നായിരുന്നു വിലയിരുത്തൽ.

ഗുജറാത്ത് കൂടുതൽ കഠിനമായ ഒരു വഴിയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കുടിശികയുള്ള വൈദ്യുതി ബില്ലുകൾ ആക്രമണാത്മകമായി പിരിച്ചെടുക്കുന്നതിന് മുൻ മാതൃകകൾ കുറവായിരുന്നു, കൂടാതെ കുടിശിക വരുത്തിയവർക്കെതിരേ നടപടിയെടുക്കുന്നത് വ്യാപകമായി രാഷ്‌ട്രീയ ആത്മഹത്യയായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മുഖ്യമന്ത്രി മുന്നോട്ടു തന്നെ പോയി.

ബില്ലിങ് സംവിധാനം കർശനമാക്കി, വൈദ്യുതി മോഷണം തടഞ്ഞു, പണമടയ്ക്കാനുള്ള വഴികൾ വിപുലീകരിച്ചു. ജ്യോതിഗ്രാം പദ്ധതി കാർഷിക ഫീഡറുകളെ മറ്റ് ഗ്രാമീണ ആവശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചു; ഇത് കർഷകർക്കുള്ള വൈദ്യുതി വിതരണം കൃത്യമാക്കുകയും മറ്റുള്ളവർക്കുള്ള സേവനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

കണക്കുകൾ വേഗത്തിൽ മാറിമറിഞ്ഞു. പണമായുള്ള പിരിവ് 2003-04 ലെ ₹9,176 കോടിയിൽ നിന്ന് 2006-07 ൽ ₹13,101 കോടിയായി ഉയർന്നു. പ്രസരണ, വിതരണ നഷ്ടം 2002-03 ലെ 35.9%ൽ നിന്ന് 2006-07 ൽ 21.5%-മായി കുറഞ്ഞു. അന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത് നരേന്ദ്ര മോദിയായിരുന്നു.

തുടർച്ചയായി 25 വർഷം ഭരണനേതൃത്വത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കുന്ന ഈ വേളയിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ധനകാര്യ അച്ചടക്കം, വിലയിരുത്താൻ ഈ സംഭവം പ്രയോജനകരമായൊരു കാഴ്ചപ്പാട് നൽകുന്നു.

ധനകാര്യ അച്ചടക്കം പ്രധാനമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? പണത്തിന് ഏതെങ്കിലും ഉറവിടം ആവശ്യമാണ്. റോഡുകൾ, റെയ്‌ൽവേ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ, ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ എന്നിവയ്‌ക്കെല്ലാം ധനസഹായം വേണം. മതിയായ വരുമാനമില്ലാതെ ചെലവുകൾ വർധിപ്പിക്കുന്നത് ഉയർന്ന ധനക്കമ്മിയിലേക്കും കൂടുതൽ കടമെടുപ്പിലേക്കും പണപ്പെരുപ്പത്തിനുള്ള സാധ്യതയിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം. ഒടുവിൽ, ജനങ്ങൾക്ക് നൽകാൻ ഉദ്ദേശിച്ച ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ മൂല്യം തന്നെ കുറയാം.

വരവ്- ചെലവ് കണക്കുകൾ സന്തുലിതമാക്കാൻ മറ്റൊരു മാർഗം കൂടിയുണ്ട്: ചെലവ് വെട്ടിക്കുറയ്ക്കുക. അടുത്ത വർഷം നിർമിക്കേണ്ട പാലം റദ്ദാക്കുന്നതിലൂടെ ഈ വർഷത്തെ ധനക്കമ്മി കുറയ്ക്കാൻ ഗവൺമെന്‍റിന് കഴിയും. റോഡ്, റെയ്‌ൽവേ പദ്ധതികൾ വൈകിപ്പിക്കാം; ജലസേചന പദ്ധതികൾ മാറ്റിവയ്ക്കാം. ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ലാഭം ഉടൻ കണക്കുകളിൽ പ്രതിഫലിക്കും. എന്നാൽ അതിന്‍റെ ഭാഗമായി നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഉത്പാദനശേഷിയും ഭാവിയിലെ വളർച്ചയും കണക്കുകളിൽ പ്രകടമാകണമെന്നില്ല. ദീർഘകാല ധനകാര്യ സ്ഥിരതയിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ ആവശ്യമായ ചെലവുകൾക്കുള്ള ഇടം കണ്ടെത്തുന്നതാണ് യഥാർഥ ധനകാര്യ അച്ചടക്കം. എപ്പോൾ ചെലവഴിക്കണം, എവിടെ ചെലവഴിക്കണം, അതിനുള്ള പണം എങ്ങനെ കണ്ടെത്തണം എന്നിവ തിരിച്ചറിയുക എന്നതാണ് ഇതിന്‍റെ അർഥം.

Fiscal Discipline from Gujarat to the Union: Evidence on Balances, Debt and Expenditure 2001–2026 എന്ന ഞങ്ങളുടെ സമീപകാല പ്രബന്ധം ഇരു തലങ്ങളിലുമുള്ള ഗവൺമെന്‍റുകളുടെ ഈ സമീപനം പരിശോധിക്കുന്നു. ഗവൺമെന്‍റിന്‍റെ സേവനങ്ങൾ തുടർന്നും നൽകാനുള്ള ശേഷി സംരക്ഷിക്കുക എന്ന തത്ത്വചിന്തയാണ് ഇതിൽ വ്യക്തമാകുന്നത്. വരുമാനം മെച്ചമായി പിരിച്ചെടുക്കുക, ചോർച്ച കുറയ്ക്കുക, പലിശച്ചെലവുകൾ നിയന്ത്രിക്കുക, നാളത്തെ വരുമാനത്തിന്‍റെ ഉറവിടമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വികസിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ഈ സമീപനത്തിന്‍റെ അടിസ്ഥാനം.

ഗുജറാത്തിന്‍റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ധനകാര്യ സ്ഥിതിയും വൈദ്യുതി മേഖലയിലെ ഈ സമീപനത്തെ പിന്തുടർന്നു. 2004– 07, 2011– 14 കാലയളവുകളിലെ 3 വർഷ ശരാശരികൾ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്‍റെ (ജിഎസ്ഡിപി) 0.51 ശതമാനമായിരുന്ന റവന്യൂ കമ്മി 0.67 ശതമാനം മിച്ചമായി മാറി. ജിഎസ്ഡിപിയുടെ 6.43 ശതമാനമായിരുന്ന സംസ്ഥാനത്തിന്‍റെ സ്വന്തം നികുതി വരുമാനം 7.65 ശതമാനമായി ഉയർന്നു. മൂലധനച്ചെലവ് വർധിച്ചപ്പോഴും ധനക്കമ്മി 2.94 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2.25 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു. മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളും ധനകാര്യ ഏകീകരണ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ വരവ്- ചെലവ് സന്തുലിതാവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടുത്തിയതിൽ സമാന സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ 15ൽ 12 സംസ്ഥാനങ്ങളേക്കാളും മുന്നിലായിരുന്നു ഗുജറാത്ത്. സ്വന്തം നികുതി വരുമാനത്തിലെ വർധനയുടെ കാര്യത്തിൽ 14 സംസ്ഥാനങ്ങളെയും ഗുജറാത്ത് മറികടന്നു.

കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്‍റിലും ഇതേ മാതൃക പിന്തുടർന്നു. നികുതി അടിത്തറ വിപുലീകരിച്ചാണ് വരുമാന ശേഖരണം മെച്ചപ്പെടുത്തിയത്. ഇ- വേ ബില്ലുകൾ, ഇൻപുട്ട്- ക്രെഡിറ്റ് പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ, ഇ- ഇൻവോയ്സിങ് എന്നിവയിലൂടെ ഇടപാടുകളെ ജിഎസ്ടി സംവിധാനത്തിന്‍റെ പരിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു. ആദ്യവർഷങ്ങളിൽ വെല്ലുവിളികളുണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ആദ്യ സമ്പൂർണ വർഷമായ 2018-19ൽ 11.8 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്ന മൊത്തം നികുതി ശേഖരണം 2023-24ൽ 20 ലക്ഷം കോടി രൂപയിലധികമായി.

ക്ഷേമ പദ്ധതികളുടെ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് ചോർച്ച കുറച്ചത്. നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം വഴി ആനുകൂല്യങ്ങൾ ഗുണഭോക്താക്കളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളിലെത്തിച്ചു. ആധാറുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള പണമിടപാടുകൾ വ്യാജ ഗുണഭോക്താക്കളെയും ഇരട്ടിപ്പുകളെയും ഒഴിവാക്കി. അതേസമയം, ഭവനപദ്ധതികൾ, ശൗചാലയങ്ങൾ, പാചകവാതക കണക്‌ഷനുകൾ, വൈദ്യുതി എന്നിവയിലൂടെ ക്ഷേമ പദ്ധതികളുടെ വ്യാപ്തിയും വർധിച്ചു.

ഈ വിപുലീകരണത്തോടൊപ്പം ധനകാര്യ ഏകീകരണവും നടന്നു. 2013-14നും 2018-19നും ഇടയിൽ കേന്ദ്രത്തിന്‍റെ ധനക്കമ്മി ജിഡിപിയുടെ 4.48 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 3.44 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു. പ്രാഥമിക കമ്മി 1.14 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 0.35 ശതമാനമായും കുറഞ്ഞു. എന്നാൽ വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നത് മറ്റൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. കൂടുതൽ നിക്ഷേപം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, 2019 സെപ്റ്റംബറിൽ അർഹതയുള്ള കമ്പനികളുടെ കോർപ്പറേറ്റ് നികുതി നിരക്ക് 30 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 22 ശതമാനമായി ഗവൺമെന്‍റ് കുറച്ചു. ഇതിലൂടെ 1.45 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ വരുമാന നഷ്ടമുണ്ടാകുമെന്നാണ് കണക്കാക്കിയത്. 2019-20ൽ ധനക്കമ്മി വർധിച്ചു.

പിന്നീട് കൊവിഡ് മഹാമാരി എത്തി. എന്നിരുന്നാലും, പ്രധാന വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ നേരിട്ടുള്ള ധനകാര്യ ഉത്തേജന നടപടികൾ കൂടുതൽ നിയന്ത്രിതമായിരുന്നു. 2021 ഏപ്രിലിലെ അന്താരാഷ്‌ട്ര നാണയനിധിയുടെ താരതമ്യ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, പ്രഖ്യാപിച്ച അധിക ചെലവുകളും ഉപേക്ഷിച്ച നികുതി വരുമാനവും അമെരിക്കയിൽ ജിഡിപിയുടെ 25.5 ശതമാനമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ ഇത് 3.3 ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നു.

വായ്പാ ഗ്യാരന്‍റികളും ഉടനടി ആവശ്യകത വർധിപ്പിക്കാത്ത മറ്റ് നടപടികളുമാണ് ഇന്ത്യ കൂടുതൽ ആശ്രയിച്ചത്. ഭക്ഷണം, തൊഴിൽ, ആരോഗ്യം, ലക്ഷ്യബോധത്തോടെയുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം എന്നിവയ്ക്കായിരുന്നു പിന്തുണ. സൗജന്യ ഭക്ഷ്യധാന്യ വിതരണം പ്രധാന നടപടിയായി മാറി. പിന്നീട് പിഎംജികെഎവൈയുടെ ഭാഗമായി 81 കോടി ആളുകൾക്ക് ഈ സഹായം തുടർന്നു.

പണപ്പെരുപ്പത്തിലെ വ്യത്യാസത്തിലും ഈ സമീപനം പ്രതിഫലിച്ചു. അമെരിക്കയിലെ ഉപഭോക്തൃ പണപ്പെരുപ്പം 2022 ജൂണിൽ 9.1 ശതമാനത്തിലെത്തി; 40 വർഷത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരക്ക്. ഇന്ത്യയിലെ ഉപഭോക്തൃ വിലസൂചിക അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പണപ്പെരുപ്പം 2022 ഏപ്രിലിൽ 7.8 ശതമാനത്തിലെത്തി. നവംബറോടെ ഇത് റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ നിശ്ചയിച്ച 2– 6 ശതമാനം പരിധിയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. ധനക്കമ്മി നികത്താൻ കൂടുതൽ ചെലവഴിക്കുന്നത് പരിമിതപ്പെടുത്തിയതുവഴി പണപ്പെരുപ്പ സമ്മർദത്തിന്‍റെ ഒരു പ്രധാന ഉറവിടം ഇന്ത്യ നിയന്ത്രിച്ചു. ധനകാര്യ നിയന്ത്രണം ക്ഷേമ പദ്ധതികളിലൂടെ ജനങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ യഥാർഥ മൂല്യം സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിച്ചു.

മഹാമാരിക്കു ശേഷം ധനകാര്യ ഏകീകരണം വേഗത്തിൽ പുനരാരംഭിച്ചു. ധനക്കമ്മി 2021-22ൽ ജിഡിപിയുടെ 6.7 ശതമാനമായിരുന്നത് 2022-23ൽ 6.4 ശതമാനമായും 2023-24ൽ 5.6 ശതമാനമായും 2024-25ൽ 4.8 ശതമാനമായും കുറഞ്ഞു. അതേസമയം, 2020-21നും 2024-25നും ഇടയിൽ കേന്ദ്രത്തിന്‍റെ മൂലധനച്ചെലവ് ഇരട്ടിയിലധികമായി. 4.3 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്നത് 10.5 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി ഉയർന്നു.

വായ്പാ ചെലവുകൾ കൂടി ഈ ധനകാര്യ സമീപനത്തെ പൂർണമാക്കി. ആഗോള ബോണ്ട് വിപണികളിലെ അസ്ഥിരതയ്ക്കിടയിലും ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്‍റ് ബോണ്ടുകൾ താരതമ്യേന സ്ഥിരത നിലനിർത്തി. അമെരിക്കൻ ട്രഷറി ബോണ്ടുകളുമായുള്ള ആദായ വ്യത്യാസവും കുറഞ്ഞു. ഗവൺമെന്‍റ് കടം ഭാവിയിലെ ധന വിഭവങ്ങളിന്മേലുള്ള ബാധ്യതയാണ്. ബോണ്ട് വിപണികൾ ഈ കടത്തിന്‍റെ സുസ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു. വിദേശ നിക്ഷേപകർ ഇന്ത്യൻ ബോണ്ടുകൾ വാങ്ങാൻ തിരക്കു കൂട്ടും മുമ്പു തന്നെ, കമ്മി കുറഞ്ഞുവരുന്നത് കണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കത്തിൽ അവർക്ക് വിശ്വാസം വന്നു.

2026-27ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റും ഇതേ സമീപനം തുടരുന്നു. ജിഡിപിയുടെ 4.3 ശതമാനമായി ധനക്കമ്മി നിജപ്പെടുത്താനാണ് ലക്ഷ്യം. ഫലപ്രദമായ മൂലധനച്ചെലവ് 4.4 ശതമാനമായും കേന്ദ്രത്തിന്‍റെ കടം 55.6 ശതമാനമായും നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2030-31ഓടെ കടം 50 ശതമാനത്തിലെത്തിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

ധനകാര്യ അച്ചടക്കത്തിൽ കർക്കശ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുക എന്നതിന്‍റെ അർഥം ധനക്കമ്മിയോടുള്ള എതിർപ്പല്ല. അതിന്മേൽ നിരന്തരം ജാഗ്രത പുലർത്തുക എന്നതാണ്. വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്തുണ ആവശ്യമായി വരുമ്പോഴോ അസാധാരണമായ പ്രതിസന്ധി നേരിടുമ്പോഴോ ഗവൺമെന്‍റ് ചെലവുകൾ വർധിപ്പിക്കാം. എന്നാൽ അതിന്‍റെ ചെലവ് താങ്ങാനുള്ള ധനകാര്യ ഇടം നിലനിർത്തുകയും അതിനുശേഷം ധനകാര്യ സ്ഥിതി പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള വിശ്വസനീയമായ പാത ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം. 25 വർഷക്കാലയളവിലും ഭരണത്തിന്‍റെ രണ്ടു തലങ്ങളിലുമായി കൈക്കൊണ്ട നടപടികൾ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, നരേന്ദ്ര മോദിയെ യഥാർഥ സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കമുള്ള ഭരണാധികാരി എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാനുള്ള അടിസ്ഥാനം ഇതാണ്.

(ലേഖകൻ സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധനും എസ്പിജെഎംആറിലെ അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറുമാണ്)