പാസ്‌പോർട്ട് പൗരത്വരേഖയല്ലേ! പിന്നെന്താണ് രേഖ?

ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ട് പൗരത്വത്തിന്‍റെ തെളിവല്ലെന്ന കേന്ദ്രസർക്കാർ വൃത്തങ്ങളുടെ പരാമർശം വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതെളിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഒരു വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പാസ്‌പോർട്ടിനെ 'യാത്രാ രേഖ' (Travel Document) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചതോടെയാണ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത് തർക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയത്. പാസ്‌പോർട്ട് കൈവശമുള്ളവർക്ക് അത് എന്തുകൊണ്ട് പൗരത്വത്തിന്‍റെ തെളിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നില്ല എന്നറിയാൻ ഇതിന്‍റെ നിയമപരമായ വശങ്ങൾ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഇന്ത്യൻ നിയമപ്രകാരം പാസ്‌പോർട്ട് എന്നത് പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന രേഖയല്ല എന്നത് വസ്തുതയാണ്. ഇതിന് പ്രധാനമായും രണ്ട് കാരണങ്ങളാണുള്ളത്:

1. രണ്ട് വ്യത്യസ്ത നിയമങ്ങൾ: ഇന്ത്യയിൽ പാസ്‌പോർട്ട് നൽകുന്നത് 1967-ലെ പാസ്‌പോർട്ട് ആക്റ്റ് പ്രകാരമാണ്. എന്നാൽ, പൗരത്വത്തെ നിർവചിക്കുന്നത് 1955-ലെ പൗരത്വ നിയമം (Citizenship Act) അനുസരിച്ചാണ്. പാസ്‌പോർട്ട് എന്നത് വിദേശയാത്രയ്ക്കുള്ള അനുമതിപത്രം മാത്രം.

2. നിയമപരമായ വ്യത്യാസം: നിയമപരമായ ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, പൂർണ പൗരത്വമില്ലാത്തവർക്ക് പോലും നിബന്ധനകൾക്ക് വിധേയമായി യാത്രാ രേഖകൾ നൽകാൻ പാസ്‌പോർട്ട് നിയമത്തിൽ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. അതിനാൽ പാസ്‌പോർട്ട് കൈവശം വയ്ക്കുന്നത് പൗരത്വത്തിനുള്ള 'അന്തിമ തെളിവായി' കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന് 2013-ലെ ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ ഒരു ഉത്തരവിലും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

സർക്കാർ നിലപാട്

പാസ്‌പോർട്ട് പൗരത്വത്തിന്‍റെ തെളിവായി ഒരിക്കലും കണക്കാക്കിയിട്ടില്ലെന്നും, അത് സർക്കാരിന്‍റെ സ്വത്താണെന്നും അധികൃതർ വ്യക്തമാക്കുന്നു. പാസ്‌പോർട്ട് ഇംപൗണ്ട് ചെയ്യാനോ റദ്ദാക്കാനോ സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട്. എന്നാൽ, പൗരത്വം എന്നത് അത്ര എളുപ്പത്തിൽ എടുത്തുമാറ്റാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നല്ല. പാസ്‌പോർട്ടിന് അപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ പൊലീസ് വെരിഫിക്കേഷൻ അടക്കമുള്ള നടപടികൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതെല്ലാം യാത്രാരേഖ അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശോധന മാത്രമാണ്.

പാസ്പോർട്ട് അല്ലെങ്കിൽ പിന്നെ എന്ത്?

ഇന്ത്യയിൽ പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും ആധികാരികമായ രേഖ ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ആണ്. പൗരത്വം രജിസ്ട്രേഷൻ വഴിയോ നാച്ചുറലൈസേഷൻ വഴിയോ നേടിയവരാണെങ്കിൽ, അത് തെളിയിക്കുന്ന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഹാജരാക്കണം. എന്നാൽ ഇതിലും സങ്കീർണതകളുണ്ട്:

• 1987-നു ശേഷം ജനിച്ചവർ: ഇവർക്ക് ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് മാത്രം പോരാ; ജനനസമയത്ത് മാതാപിതാക്കളിൽ ഒരാൾ ഇന്ത്യൻ പൗരനായിരുന്നു എന്നതിന്‍റെ തെളിവ് കൂടി വേണം.

• 2004-നു ശേഷം ജനിച്ചവർ: മാതാപിതാക്കൾ രണ്ടുപേരും ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാരാണെന്ന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ആവശ്യമാണ്.

സാധാരണക്കാരുടെ ആശങ്ക

ആധാർ കാർഡ്, വോട്ടർ ഐഡി, പാൻ കാർഡ് തുടങ്ങിയവ കൈവശമുള്ളവർക്ക് പാസ്‌പോർട്ട് പൗരത്വത്തിന്‍റെ തെളിവല്ല എന്നറിയുമ്പോൾ വലിയ ആശങ്കയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇവയെല്ലാം തിരിച്ചറിയൽ രേഖകളാണെങ്കിലും, പൗരത്വത്തിന്‍റെ നിയമപരമായ തെളിവുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. തങ്ങൾ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പൗരത്വം തെളിയിക്കേണ്ട അവസ്ഥയിലാണോ എന്ന തോന്നൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാരിൽ ആശങ്കയുണ്ടാക്കുന്നു.

നിയമവും പൊതുജനധാരണയും തമ്മിലുള്ള അന്തരം ഇവിടെ വ്യക്തമാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിദേശരാജ്യങ്ങൾ പാസ്‌പോർട്ടിനെ പൗരത്വത്തിന്‍റെ തെളിവായി കണക്കാക്കുമ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ നിയമവ്യവസ്ഥയിൽ സാങ്കേതികമായി അതൊരു യാത്രാ രേഖ മാത്രമാണ്. ഇന്ത്യയിൽ പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ വ്യക്തവും ലളിതവുമായ ഒരു സംവിധാനം ആവശ്യമാണെന്ന മുറവിളിയാണ് ഈ ചർച്ചകളിലൂടെ വീണ്ടും ഉയർന്നു കേൾക്കുന്നത്.