നേപ്പാളിലെ മിന്നൽ പ്രളയം; കൈലാസ് വിത്ത് മോഹൻജി 2026 യാത്രയിലെ എല്ലാ തീർഥാടകരും സുരക്ഷിതമായി മടങ്ങിയെത്തി

2026 ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് നേപ്പാൾ–ടിബറ്റ് അതിർത്തിയിലെ റസുവ ജില്ലയിൽ ഉണ്ടായ വിനാശകരമായ മിന്നൽപ്രളയത്തിൽ വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങളും നിരവധി മരണങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നാൽ, 25 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 300-ലേറെ തീർഥാടകരടങ്ങിയ ‘കൈലാസ് വിത്ത് മോഹൻജി 2026’ സംഘത്തിലെ അംഗങ്ങൾ അതിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾ മുമ്പ് ഇതേ അതിർത്തി കടന്നിരുന്നു.

ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ സംഘം ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് തിമുറെ–സ്യാബ്രുബേശി അതിർത്തി വഴി കെറുങ്ങിലേക്ക് കടന്നിരുന്നു. അതായത്, ദുരന്തത്തിന് 48 മണിക്കൂറിൽ താഴെ മുമ്പ്. മൂന്ന് ബാച്ചുകളിലായി യാത്ര ചെയ്ത 340 തീർഥാടകരും ഒടുവിൽ സുരക്ഷിതമായി കാഠ്മണ്ഡുവിൽ തിരിച്ചെത്തി.

യുകെയിൽ നിന്നുള്ള തീർഥാടകനായ ക്രിസ്റ്റഫർ ഗ്രീൻവുഡ് പറഞ്ഞു: “വലിയ ദുരന്തമാണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായിരുന്നു. എന്നാൽ അതിന്‍റെ വ്യാപ്തി എത്രയെന്ന് അപ്പോൾ അറിയില്ലായിരുന്നു.” സെപ്റ്റംബർ 1-ന് രാത്രിയോടെ അവസാന ബസുകളും കാഠ്മണ്ഡുവിലെത്തി. മൂന്ന് ബാച്ചുകളിലായി യാത്ര ചെയ്ത 25 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 340 പേരും സുരക്ഷിതമായി തിരിച്ചെത്തി. ഒരാഴ്ച മുമ്പ് ഇത്തരമൊരു സുരക്ഷിത തിരിച്ചുവരവ് ഉറപ്പുനൽകാൻ ആർക്കും കഴിയുമായിരുന്നില്ല.

അപൂർവമായ വർഷത്തിലെ പ്രത്യേക തീർഥാടനം ഈ വർഷത്തെ കൈലാസ് തീർഥാടനം എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയും പ്രത്യേകമായത്? ഹിന്ദു പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് 2026 പവിത്രമായ ദേവ കുംഭ വർഷമാണ്. ചൈനീസ് പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് ഇത് ഫയർ ഹോഴ്സ് വർഷവുമാണ്. ദേവ കുംഭ വർഷം 12 വർഷത്തിലൊരിക്കലാണ് വരുന്നത്. ഫയർ ഹോഴ്സ് വർഷമാകട്ടെ 60 വർഷത്തിലൊരിക്കലും.

നിരവധി വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം മോഹൻജി തന്നെ മാനസസരോവർ വരെ തീർഥാടകരോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യുകയും വിവിധ പുണ്യകർമങ്ങൾക്കും ആത്മീയ പരിപാടികൾക്കും നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്തു.

കൂടാതെ, വേൾഡ് ട്രൈബൽ അലയൻസ് പ്രതിനിധികളായ ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിലെ ആൻഡീസ് പർവതനിരകളിൽ നിന്നുള്ള തദ്ദേശീയ മൂപ്പന്മാരും നോർവെയിലെ സാമി ജനതയുടെ ആത്മീയ ജ്ഞാനസംരക്ഷകരും ആദ്യമായി കൈലാസിലെത്തി. ആത്മീയ അധ്യാപകനായ മതിയാസ് ഡി സ്റ്റെഫാനോ, ഹരിദ്വാറിലെയും ഷിർഡിയിലെയും സന്ന്യാസിമാരും പുരോഹിതന്മാരും ഈ വർഷത്തെ യാത്രയിൽ പങ്കെടുത്തു.

തീർഥാടകരുടെ താൽപര്യം ഇത്രയേറെ വർധിച്ചതിനാൽ യാത്രാസംവിധാനങ്ങൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി സംഘത്തെ മൂന്ന് ബാച്ചുകളായി തിരിക്കേണ്ടിവന്നു. ശ്രാവണ പൂർണിമയോടനുബന്ധിച്ച് മാനസസരോവറിന് സമീപം എത്തുക എന്നത് ‘കൈലാസ് വിത്ത് മോഹൻജി’ സംഘത്തിന്‍റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.

തിരിച്ചുവരാനുള്ള വഴി തന്നെ ഇല്ലാതായപ്പോൾ

ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് റസുവ ജില്ലയിൽ ഉണ്ടായ മിന്നൽപ്രളയം ആരും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. ഭോട്ടെ കോശി, ത്രിശൂലി താഴ്‌വരകളിലൂടെ പ്രളയജലം കുത്തിയൊഴുകി. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ മരിക്കുകയോ കാണാതാകുകയോ ചെയ്തതായി പ്രാദേശിക റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിച്ചു.

പ്രളയത്തിൽ റസുവ–ഗ്യിറോങ് റോഡും തകർന്നു. ടിബറ്റിൽ നിന്ന് നേപ്പാളിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്നതിനുള്ള പ്രധാന പാതയായിരുന്നു ഇത്. സാധാരണയായി തീർഥാടകർ മടങ്ങിവരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വഴിയുമായിരുന്നു ഇത്.

തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ തിരിച്ചുവരാനുള്ള മാർഗം കണ്ടെത്തുക വലിയ വെല്ലുവിളിയായി. റോഡ് അടഞ്ഞതിനു പുറമെ ഭക്ഷണവും മറ്റ് അവശ്യസാധനങ്ങളും എത്തിക്കുന്നതിലും വലിയ തടസ്സമുണ്ടായി. വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ എത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. സഹായ ജീവനക്കാരുടെ ലഭ്യതയും പരിമിതമായി.

നിരവധി മറ്റ് തീർഥാടക സംഘങ്ങളും വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി. ചിലർക്ക് അടുത്തതായി എന്തുചെയ്യണമെന്നുപോലും തീരുമാനിക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടായി. ഭക്ഷണസാധനങ്ങളുടെ ക്ഷാമം നേരിട്ട ചില സംഘങ്ങൾ മോഹൻജി ഗ്രൂപ്പിന്‍റെ കൗണ്ടറുകളിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം വാങ്ങേണ്ടിവന്നതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. മോഹൻജി ഫൗണ്ടേഷൻ സംഘാടക സമിതി അംഗവും ജമ്മു-കശ്മീർ മുൻ ചീഫ് എൻജിനീയറുമായ നരീന്ദർ റോഹ്മേത്ര പറഞ്ഞു:

“ഞങ്ങൾക്ക് യാത്ര പുനഃക്രമീകരിക്കാനോ മുൻകൂട്ടി പ്രവചിക്കാനോ കഴിഞ്ഞില്ല. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ഓക്സിജൻ കുറവും ഉയരരോഗവും നേരിടുന്നതിനിടയിൽ എല്ലാം തൽക്ഷണം ക്രമീകരിക്കേണ്ടിവന്നു. ഓരോ തീരുമാനവും വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ എടുക്കേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായിരുന്നു.”

ഇതിനിടയിലും തീർഥാടകർക്ക് കൈലാസ്–മാനസസരോവർ ദർശനവും കൈലാസ് പരിക്രമയും പൂർത്തിയാക്കാനുള്ള അവസരം ഒരുക്കാൻ സംഘാടകർ ശ്രമിച്ചു.

മോഹൻജി ഫൗണ്ടേഷൻ സിഇഒ മധുസൂദൻ രാജഗോപാലൻ പറഞ്ഞു: “കുറച്ച് ദിവസത്തേക്ക് അടുത്ത ഘട്ടം എന്താണെന്നോ തിരിച്ചുപോകാനുള്ള വഴി ഏതാണെന്നോ ഞങ്ങൾക്ക് വ്യക്തതയുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ സമ്മർദ്ദവും ആശയക്കുഴപ്പവും നിലനിന്നപ്പോഴും സംഘത്തെ ഒരുമിച്ച് നിർത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു.”

ഒടുവിൽ 340 തീർഥാടകരിൽ മൂന്ന് പേർ ഒഴികെ എല്ലാവർക്കും മാനസസരോവറിന്‍റെയും കൈലാസിന്‍റെയും ദർശനം ലഭിച്ചു. 85 ശതമാനം തീർഥാടകരും കൈലാസ് പരിക്രമ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി. ഈ പുണ്യ ദേവ കുംഭ വർഷത്തിൽ ഒരു പരിക്രമ 12 പരിക്രമകൾക്ക് തുല്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

തിരിച്ചുവരാനുള്ള പുതിയ വഴി തിരിച്ചുവരവിനായി സംഘാടകർ പല സാധ്യതകളും പരിശോധിച്ചു. ചില മാർഗങ്ങൾക്ക് ഒരാൾക്ക് 1,500 ഡോളറിലധികം അധിക ചെലവ് വരുകയും ഏതാനും ദിവസത്തെ കാലതാമസം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. മറ്റൊരു മാർഗത്തിൽ വിദേശികൾക്കും ഇന്ത്യക്കാർക്കും വ്യത്യസ്ത വഴികളിലൂടെ മടങ്ങേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായിരുന്നു.

“ഓരോ ബാച്ചും ഒരുമിച്ചുതന്നെ മടങ്ങണമെന്ന് ഞങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിയിരുന്നു. സംഭവിച്ചത് തീർഥാടകരുടെ കുറ്റമല്ലാത്തതിനാൽ അധിക ചെലവ് അവരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കാനും ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചില്ല,” രാജഗോപാലൻ പറഞ്ഞു.

ഇതിനിടെ നേപ്പാളും ചൈനയും വർഷങ്ങളായി അടഞ്ഞുകിടന്ന കോഡാരി–ടാറ്റോപാനി അതിർത്തി പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിൽ ഒരിക്കൽക്കായി തുറക്കാൻ ധാരണയിലെത്തി.

മോഹൻജി സംഘം രണ്ട് വലിയ ബാച്ചുകളെ ഈ വഴിയിലൂടെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ തീരുമാനിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ ചെറിയ സംഘം കൂടുതൽ പടിഞ്ഞാറുള്ള തക്ലാകോട്ട് വഴി തിരിച്ചെത്തി.

കോഡാരി അതിർത്തി വഴിയിലും മണ്ണിടിച്ചിലും മോശം കാലാവസ്ഥയും ഉൾപ്പെടെ നിരവധി വെല്ലുവിളികൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ സുരക്ഷിതമായി കടന്നുപോകുന്നതിനായി പൊലീസ് സംഘത്തിന് അകമ്പടി നൽകുകയും ചെയ്തു.

എന്നിരുന്നാലും എല്ലാ ബാച്ചുകളും സുരക്ഷിതമായി കാഠ്മണ്ഡുവിലെത്തി—നിശ്ചയിച്ച സമയത്തേക്കാൾ ഒരു ദിവസം മുമ്പ്. യുകെയിൽ നിന്നുള്ള ക്രിസ്റ്റഫർ ഗ്രീൻവുഡ് പറഞ്ഞു:

“എനിക്ക് തോന്നിയത്, ചോദ്യം ഉയരുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ അതിനുള്ള ഉത്തരം ലഭിച്ചിരുന്നു എന്നതാണ്. ഞങ്ങളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിച്ചു, ഭക്ഷണം നൽകി, പരിചരിച്ചു, യാത്ര പൂർത്തിയാക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. സംഘം നിരന്തരം ഞങ്ങളെ നയിച്ചതിനാൽ എനിക്ക് ഒരിക്കൽ പോലും ആശങ്ക തോന്നിയില്ല.”

ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസഗോവിനയിൽ നിന്നുള്ള ദലീല ലക്കോമിക പറഞ്ഞു:

“കൈലാസിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ആ പർവതം നമ്മളെ മാറ്റിമറിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിച്ചത്. എന്നാൽ എല്ലാം തകർന്നുവീണപ്പോൾ ചുറ്റുമുണ്ടായിരുന്ന മനുഷ്യരാണ് എന്നെ മാറ്റിമറിച്ചതെന്ന് ഞാൻ പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല.”

യാത്രയ്ക്ക് ശേഷവും സേവനം തുടരുന്നു

കോവിഡ് പ്രതിസന്ധി മൂലം 2020 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള വർഷങ്ങൾ ഒഴികെ 2012 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ‘കൈലാസ് വിത്ത് മോഹൻജി’ തീർഥാടനം സംഘടിപ്പിച്ചുവരുന്നു. എന്നാൽ 2026-ലെ യാത്രയാണ് ഇതുവരെ നടന്നതിൽ ഏറ്റവും വലുതും വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതുമായത്.

മാനസസരോവർ വരെ സംഘത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്ന മോഹൻജി പറഞ്ഞു:

“ഓരോ വ്യക്തിയെയും സുരക്ഷിതമായി, സമയത്തിന് മുമ്പ്, അധിക ചെലവൊന്നുമില്ലാതെ വീട്ടിലെത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ മുൻഗണന. അത് സാധിച്ചതിന് പിന്നിൽ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളിലും യാത്രാ സംവിധാനങ്ങൾ പുനഃക്രമീകരിച്ച സംഘാടകർ, ഓപ്പറേറ്റർമാർ, ഗൈഡുമാർ, ഷെർപ്പമാർ, ഡ്രൈവർമാർ എന്നിവരുടെ വലിയ പരിശ്രമമാണ്.”

അപൂർവവും പുണ്യപ്രദവുമായ ഈ വർഷത്തിൽ തീർഥാടനം വിജയകരമായി പൂർത്തിയായി. തീർഥാടകർ കൈലാസിൽ തങ്ങളുടെ ആത്മീയ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റി. മൂപ്പന്മാരും പുരോഹിതന്മാരും മാനസസരോവറിലും കൈലാസിലും പ്രത്യേക ചടങ്ങുകൾ നടത്തി.

വലിയ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളും അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും നേരിട്ടിട്ടും 340 പേരും സുരക്ഷിതമായി തിരിച്ചെത്തി എന്നതാണ് ഈ യാത്രയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം.

അതേസമയം, തീർഥാടകർ കടന്നുപോയ റസുവ മേഖല ഇപ്പോഴും ദുരന്തത്തിന്‍റെ ആഘാതത്തിൽ നിന്ന് കരകയറുകയാണ്. മോഹൻജി ആരംഭിച്ച മാനവിക സംഘടനയായ ACT Foundation, റസുവയിലെ ദുരിതബാധിതർക്ക് സഹായം എത്തിക്കുന്നതിനായി ധനസമാഹരണവും ദുരിതാശ്വാസ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ആസൂത്രണവും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കൈലാസ് വിത്ത് മോഹൻജി തീർഥാടനം പൂർത്തിയായെങ്കിലും ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവരെ സഹായിക്കാനുള്ള ദൗത്യം ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്. അതാണ് ഇനി മോഹൻജി സംഘത്തിന് മുന്നിലുള്ള അടുത്ത വെല്ലുവിളി.