അമെരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സമാധാന കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പുറത്തുവരുമ്പോൾ, യുഎസ് പ്രസിഡന്‍റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് മുൻപ് പ്രഖ്യപിച്ചിരുന്ന പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ പലതും സഫലമായിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു.

ഫെബ്രുവരി 28-ന് യുഎസും ഇസ്രയേലും ചേർന്ന് ഇറാനിലെ സ്കൂളിൽ തുടങ്ങിയ ആക്രമണമാണ് മൂന്നു മാസത്തിലേറെ ലോകത്തെ മുൾമുനയിൽ നിർത്തിയ യുദ്ധമായി മാറിയത്.

1. അന്ന് ട്രംപ് മുന്നോട്ടു വച്ച ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഇവയായിരുന്നു:

2. ഇറാനിലെ ഭരണമാറ്റം

3. ആണവ പദ്ധതി അവസാനിപ്പിക്കുക

4. മിസൈൽ വിന്യാസം തകർക്കുക

5. നാവികസേനയെ ഇല്ലാതാക്കുക

6. സായുധ സംഘങ്ങൾക്കുള്ള പിന്തുണ അവസാനിപ്പിക്കുക

എന്നാൽ, യുദ്ധം പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ ട്രംപിന്‍റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളും മുൻഗണനകളും മാറിമറിഞ്ഞു. കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടു പോയപ്പോൾ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതായി ട്രംപിന്‍റെ പ്രഥമ പരിഗണന. യുദ്ധത്തിനു മുൻപ് സ്വതന്ത്രമായിരുന്ന കടലിടുക്ക് യുഎസ്-ഇസ്രയേൽ ആക്രമണം തുടങ്ങിയ ശേഷമാണ് ഇറാൻ അടച്ചിട്ടത്.

2015-ലെ ആണവ കരാറിൽ നിന്ന് 2018-ൽ ട്രംപ് പിന്മാറുന്നതിന് മുൻപ് നിലവിലില്ലാത്ത, ഉയർന്ന സാന്ദ്രതയുള്ള യുറേനിയം ശേഖരം ഇല്ലാതാക്കേണ്ടതിന്‍റെ ആവശ്യകതയും പിന്നീട് ട്രംപിന്‍റെ പുതിയ ലക്ഷ്യമായി മാറി.

കരാറിൽ ഭരണ മാറ്റം ഇല്ല

സംഘർഷത്തിന്‍റെ തുടക്കത്തിൽ, ഇറാനികൾ തങ്ങളുടെ സർക്കാരിനെതിരേ ഉണർന്നെഴുന്നേൽക്കണമെന്ന് ട്രംപ് പരസ്യമായി ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അമെരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ ധാരണയായ മെമ്മോറാണ്ടം ഓഫ് അണ്ടർസ്റ്റാൻഡിംഗിൽ (MoU) ഇറാനിലെ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകളൊന്നും ഉൾപ്പെട്ടതായി സൂചനയില്ല.

ആയത്തുള്ള അലി ഖമനേയിയെ യുഎസ് വധിച്ചെങ്കിലും, ടെഹ്‌റാനിൽ തിയോക്രാറ്റിക് ഭരണകൂടം തന്നെയാണ് ഇപ്പോഴും അധികാരത്തിൽ തുടരുന്നത്. വെടിനിർത്തൽ ചട്ടക്കൂടിൽ ഭരണകൂട മാറ്റത്തിനുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥയും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടില്ല. സൈനികമായി കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടും, രാഷ്ട്രീയമായി ദുർബലപ്പെടുന്നതിനു പകരം സംഘർഷത്തിലുടനീളം ശക്തമായ തിരിച്ചടി നടത്താൻ ഇറാനു സാധിച്ചിരുന്നു.

ആണവ പദ്ധതിയും മിസൈൽ ശേഷിയും

ഇറാനിലെ ആണവ പദ്ധതി തകർക്കുക എന്നത് ട്രംപ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആവർത്തിച്ച യുദ്ധലക്ഷ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ വിഷയം പരിഹരിക്കപ്പെട്ടില്ല, മറിച്ച് ചർച്ചകൾ തുടരാനാണ് ധാരണ. ഇറേനിയൻ ആണവ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ, ഭാവി ചർച്ചകൾക്കായി കരാർ മാറ്റിവെക്കുന്നുവെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

തങ്ങളുടെ ആണവ പദ്ധതി സിവിലിയൻ സ്വഭാവമുള്ളതാണെന്നും ഊർജോത്പാദനമാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും, അതല്ലാതെ ആണവായുധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ലെന്നും ഇറാൻ ആവർത്തിക്കുന്നു. ഇറാന്‍റെ മിസൈൽ വ്യാപനം തകർക്കുമെന്നും ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ ശേഷി ഇല്ലാതാക്കുമെന്നും ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, മിസൈൽ വിഷയം ചർച്ചാ അജൻഡയിൽ പോലുമില്ല.

പ്രാദേശിക സഖ്യകക്ഷികൾ

ഹിസ്ബുള്ള ഉൾപ്പെടെയുള്ള മേഖലയിലെ സായുധ സഖ്യകക്ഷികൾക്കുള്ള ഇറാന്‍റെ പിന്തുണ ഇല്ലാതാക്കുക എന്നത് അമെരിക്കയുടെയും ഇസ്രായേലിന്‍റെയും മറ്റൊരു പ്രധാന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ഇവിടെയും പുരോഗതി വളരെ കുറവാണ്.

ടെഹ്‌റാൻ "പ്രതിരോധ ഗ്രൂപ്പുകൾ" എന്ന് വിളിക്കുന്നവർക്കുള്ള പിന്തുണയും ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തതായി ഇറേനിയൻ മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. തൽഫലമായി, യുദ്ധത്തിന്‍റെ പ്രധാന തന്ത്രപരമായ ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന് കൈവരിക്കുന്നതിനു പകരം മാറ്റിവയ്ക്കപ്പെട്ട സൂചനയാണുള്ളത്.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്

ആഗോള എണ്ണ വിതരണത്തിന്‍റെ അഞ്ചിലൊന്ന് കടന്നുപോകുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഗതാഗത തടസമാണ് സംഘർഷത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും ദൃശ്യമായ സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതം. ഈ അടച്ചുപൂട്ടൽ സമുദ്രഗതാഗതത്തിൽ നാടകീയമായ തകർച്ചയ്ക്കും ഇന്ധന വില കുതിച്ചുയരുന്നതിനും കാരണമായി.

കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കാനുള്ള ഇറാനുമായുള്ള കരാറിനെ യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ വലിയൊരു നേട്ടമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ, കടലിടുക്ക് അതിന്‍റെ മുൻപത്തെ പ്രവർത്തന നിലയിലേക്ക് തിരികെ പോകില്ലെന്ന് ഇറേനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറയുന്നു. കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള സമുദ്രഗതാഗതം നിയന്ത്രിക്കാൻ തങ്ങൾ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെന്ന് ടെഹ്‌റാൻ സൂചിപ്പിച്ചു.

വൻ ചെലവും പരിമിത നേട്ടവും

യുദ്ധം ഇറാനിൽ വലിയ സൈനിക നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തി. 700 ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ സൈറ്റുകൾ, 500 കമാൻഡ്-ആൻഡ്-കൺട്രോൾ കേന്ദ്രങ്ങൾ, 450 ലോഞ്ചറുകൾ, 250 എയർ ഡിഫൻസ് സംവിധാനങ്ങൾ, 250 യുഎവി ആസ്തികൾ, 155 നാവിക കപ്പലുകൾ എന്നിവ യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ സേന ലക്ഷ്യമിട്ടു. എന്നിട്ടും ഇറാൻ മേഖലയിലുടനീളം ആക്രമണങ്ങൾ തുടർന്നു. സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ഗണ്യമായിരുന്നു.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ഊർജ വിതരണത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഇന്ത്യയിൽ വരെ പണപ്പെരുപ്പ സമ്മർദം വർധിച്ചു. മൊത്തവില വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം ഫെബ്രുവരി മുതൽ മേയ് വരെ ധാതു എണ്ണകളിൽ 46.5 ശതമാനവും ക്രൂഡ് പെട്രോളിയം, പ്രകൃതിവാതകം എന്നിവയുടെ വിലയിൽ 48.1 ശതമാനവും വർധനയുണ്ടായി. ആഗോള ഇക്വിറ്റി വിപണികളിൽ അനിശ്ചിതത്വം പ്രതിഫലിച്ചു.

ലോകത്തെ മാറ്റിയ 15 ആഴ്ചകൾ

ഫെബ്രുവരി 28-ന് യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ ആക്രമണത്തിൽ സുപ്രീം ലീഡർ ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയും മുതിർന്ന കമാൻഡർമാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇതിന് മറുപടിയായി ഇറാൻ ഡ്രോണുകളും മിസൈലുകളും ഉപയോഗിച്ച് അയൽ രാജ്യങ്ങളിൽ ആക്രമണം തുടങ്ങി.

• മാർച്ച് 1- ഗൾഫിൽ രണ്ട് ടാങ്കറുകൾ തകർത്തതിനെത്തുടർന്ന് മൂന്ന് ഇന്ത്യക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. കുവൈറ്റിൽ ഇറാൻ ആറ് യുഎസ് സൈനികരെ കൊന്നു.

• മാർച്ച് 4- ശ്രീലങ്കയ്ക്ക് സമീപം യുഎസ് ടോർപ്പിഡോ ഉപയോഗിച്ച് ഇറാനിയൻ കപ്പൽ മുക്കി.

• മാർച്ച് 8- മൊജ്തബ ഖമേനിയെ സുപ്രീം ലീഡറായി നിയമിച്ചു. സൗദി അറേബ്യയിൽ ഇന്ത്യൻ പൗരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

• മാർച്ച് 13- ഖാർഗ് ഐലൻഡ് എണ്ണ കയറ്റുമതി കേന്ദ്രം യുഎസ് ബോംബ് ചെയ്തു. ഒമാനിലെ ഡ്രോൺ ആക്രമണത്തിൽ രണ്ട് ഇന്ത്യക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

• മാർച്ച് 18- സൗത്ത് പാർസ് ഗ്യാസ് ഫീൽഡ് ഇസ്രായേൽ ആക്രമിച്ചു.

• മാർച്ച് 27- സൗദി അറേബ്യയിൽ 12 യുഎസ് സൈനികർക്ക് പരിക്കേറ്റു. യുഎഇയിലെ മിസൈൽ ആക്രമണത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പൗരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

• ഏപ്രിൽ 3- യുഎസ് ജെറ്റ് വിമാനം ഇറാൻ വെടിവെച്ചിട്ടു.

• ഏപ്രിൽ 7- രണ്ടാഴ്ചത്തെ വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

• ഏപ്രിൽ 11- ജെഡി വാൻസ് ഇസ്ലാമാബാദിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു.

• ഏപ്രിൽ 18- സാംരാർ ഹെറാൾഡ് എന്ന ടാങ്കറിൽ ഐആർജിസി കയറി.

• ഏപ്രിൽ 19- യുഎസ് മറൈനുകൾ ഇറാനിയൻ ചരക്ക് കപ്പൽ പിടിച്ചെടുത്തു.

• മേയ് 6- മാർക്കോ റൂബിയോ ഓപ്പറേഷൻ എപ്പിക് ഫ്യൂറി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

• മേയ് 7 മുതൽ 26 വരെ ബന്ദർ അബ്ബാസിലും ഖെഷ്ം ഐലൻഡിലും ആക്രമണം നടത്തി.

• ജൂൺ 10- യുഎസ് ആക്രമണത്തിൽ ഇന്ത്യൻ നാവികർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

• ജൂൺ 15- യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ കരാർ അന്തിമമാക്കിയതായി ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപനത്തോടെ സജീവ യുദ്ധം അവസാനിച്ചെങ്കിലും, യുദ്ധം തുടങ്ങിയപ്പോൾ ട്രംപ് തിരിച്ചറിഞ്ഞ പല ലക്ഷ്യങ്ങളും കൈവരിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഭരണകൂട മാറ്റം നടന്നില്ല, ആണവ പദ്ധതി പരിഹരിക്കപ്പെട്ടില്ല, മിസൈൽ വികസന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ചർച്ചകളിൽ അസാന്നിധ്യമാണ്, പ്രാദേശിക സഖ്യകക്ഷികൾക്കുള്ള പിന്തുണ ഇനി അജൻഡയിലില്ല.